รู้จัก 4 โครงสร้างของดอกไม้ ส่วนประกอบสำคัญที่ทำให้ดอกไม้แพร่พันธุ์ได้

02/21/2022

Share on facebook
Share on twitter

เพื่อน ๆ คงรู้จักชนิดของดอกไม้กันมาเยอะแล้ว แล้วรู้จักโครงสร้างของดอกไม้กันไหม? วันนี้ GREAT FLOWER STUDIO เอาเรื่องราวของดอกไม้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเนื้อหาการเรียนในรายวิชาวิทยาศาสตร์และวิชาชีววิทยามาฝากทุกคนกันอีกแล้ว รู้ไว้ใช่ว่าใส่บ่าแบกหามนะ!

โครงสร้างของดอกไม้
image from ngthai.com

ดอกไม้

ดอกไม้ดอกหนึ่ง มีส่วนประกอบสำคัญ 4 ส่วนด้วยกัน ได้แก่ กลีบเลี้ยง (Calyx) กลีบดอก (Corolla) เกสรเพศผู้/เกสรตัวผู้ (Androecium) และ เกสรเพศเมีย/เกสรตัวเมีย (Gynaecium) เรียงลำดับจากชั้นนอกสุดไปยังชั้นในสุดที่บริเวณปลายสุดของก้านชูดอกบนฐานรองดอกอีกทีหนึ่ง

ดอกไม้ นับเป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดของพืชดอก เพราะทำหน้าที่ในการสืบพันธุ์ ทำให้ดอกไม้แต่ละชนิดสามารถขยายพันธุ์ให้มีมากยิ่งขึ้นและไม่สูญพันธุ์ไป

ดอกไม้เป็นโครงสร้างของพืชที่พัฒนามาจากใบและกิ่ง แต่ละดอกก็มีขนาด สีสัน กลิ่น และรูปร่างที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งปัจจัยอันน่าดึงดูดเหล่านี้เองที่เป็นตัวดึงดูดให้แมลงต่าง ๆ มาช่วยผสมเกสร





โครงสร้างของดอกไม้ประกอบด้วย 4 ชั้นหลัก ๆ ที่สำคัญ มีดังนี้

1. ชั้นกลีบเลี้ยง (Calyx) หรือ วงของกลีบเลี้ยง

ชั้นกลีบเลี้ยง (Calyx) หรือ วงของกลีบเลี้ยง ประกอบด้วยกลีบเลี้ยงซึ่งเป็นโครงสร้างห่อหุ้มด้านนอกสุดของดอกเอาไว้ มักจะมีสีเขียวแลดูคล้ายส่วนของใบไม้เนื่องจากมีคลอโรฟิลล์เป็นองค์ประกอบหลัก

กลีบเลี้ยงทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันอันตรายไม่ให้ดอกไม้ส่วนอื่น ๆ ด้านในได้รับความเสียหาย และคลอโรฟิลล์ที่อยู่ในกลีบเลี้ยง จึงทำให้สามารถเกิดกระบวนการสังเคราะห์แสงและช่วยสร้างอาหารให้กับต้นพืชได้

เมื่อถึงเวลาอันสมควรหรือดอกไม้บานเต็มที่ซึ่งหมายถึงการหมดอายุของมันแล้ว กลีบเลี้ยงที่หมดหน้าจะร่วงโรยและหลุดออกไปตามกาลเวลา

ทั้งนี้ พืชดอกบางชนิดอาจจะมีกลีบเลี้ยงที่มีสีสันสดใส ล่อตาล่อใจเหล่าแมลงให้เข้ามาหาและทำการผสมเกสรเช่นเดียวกับกลีบดอกด้วย

2. ชั้นกลีบดอก (Corolla) หรือ วงของกลีบดอก

ชั้นกลีบดอก (Corolla) หรือ วงของกลีบดอก ประกอบด้วยกลีบดอกซึ่งเป็นโครงสร้างที่อยู่ถัดมาจากกลีบเลี้ยงด้านใน มักมีสีสันสวยงามเนื่องจากมีรงควัตถุ อย่างแคโรทีนอยด์ แอนโทไซยานิน ทำให้เกิดสีแดง สีน้ำเงิน ม่วง กลีบดอกทำหน้าที่ในการล่อแมลงให้ช่วยมาผสมเกสรขยายพันธุ์ บางชนิดอาจมีกลิ่นและน้ำหวานด้วย ยิ่งทำให้ดอกไม้ดอกนี้ดูน่าดึงดูดมากยิ่งขึ้น

3. ชั้นเกสรเพศผู้ (Androecium)

ชั้นเกสรเพศผู้ (Androecium) ประกอบด้วยเกสรเพศผู้ ซึ่งทำหน้าที่ในการสร้างเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้ ในพืชส่วนใหญ่มักมีจำนวนมากและเรียงตัวกันเป็นวง

เกสรเพศผู้มีทั้งส่วนที่แยกออกจากกัน ส่วนที่มีโครงสร้างติดกัน หรือมีส่วนที่เชื่อมติดกับส่วนอื่น ๆ ของดอกไม้ก็ได้ อย่างดอกเข็ม เกสรเพศผู้จะเชื่อมกับส่วนของกลีบดอก ส่วนดอกรัก เกสรเพศผู้จะมีโครงสร้างติดกับเกสรเพศเมีย

เกสรเพศผู้มีองค์ประกอบสำคัญ 2 ส่วน ได้แก่

  • อับเรณู หรือ อับเกสรเพศผู้ เป็นแท่งกลมยาว 2 พู ภายในประกอบด้วยถุงเรณูขนาดเล็ก 4 ถุงที่บรรจุละอองเรณูเอาไว้ มีลักษณะเป็นเม็ดเล็ก ๆ สีเหลืองจำนวนมาก

เมื่อดอกเจริญเต็มที่ ถุงละอองเรณูจะแตกออกโดยอัตโนมัติ ทำให้ละอองเรณูปลิวไปตกลงบนยอดเกสรเพศเมียที่อยู่ต่ำกว่าเพื่อสร้างสเปิร์มและใช้ในการผสมพันธุ์ต่อไป ซึ่งพืชแต่ละชนิดจะมีจำนวนของเกสรเพศผู้ไม่เท่ากัน

  • ก้านชูเกสรเพศผู้ คือ ส่วนโครงสร้างที่ทำหน้าที่ชูอับเรณู มีลักษณะโครงสร้างเป็นเส้นที่อาจอยู่รวมกันเป็นกลุ่มหรือแยกจากกันเป็นอิสระ มีขนาดและความยาวแตกต่างกันไปตามชนิดของพืช

4. ชั้นเกสรเพศเมีย (Gynaecium)

ชั้นเกสรเพศเมีย (Gynaecium) ประกอบด้วยเกสรเพศเมียซึ่งอยู่ด้านในสุดของดอก เป็นโครงสร้างที่พัฒนามาจากใบ ทำหน้าที่สร้างเซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย พืชแต่ละชนิดจะมีเกสรเพศเมียเพียงหนึ่งหรือมากกว่านั้นขึ้นอยู่กับชนิดพันธุ์พืช

เกสรเพศเมียมีองค์ประกอบสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่

  • ยอดเกสรเพศเมีย คือ ส่วนที่มีลักษณะพองออกมาเป็นตุ่มแผ่แบนเป็นแฉก ๆ เป็นพู และมีน้ำหวานเนื้อเหนียวหรือขน ทำหน้าที่จับละอองเรณูที่ลอยมา และเข้าสู่กระบวนการสืบพันธุ์ต่อไป
  • ก้านชูเกสรเพศเมีย คือ ส่วนที่มีลักษณะเป็นเส้นหรือก้านขนาดเล็กที่เชื่อมต่อจากยอดเกสรตัวเมียลงสู่รังไข่ เพื่อเป็นเส้นทางให้สเปิร์มเคลื่อนตัวเข้ามาปฏิสนธิกับไข่
  • รังไข่ คือ กระเปาะที่ยึดหรือฝังอยู่กับฐานรองดอก ภายในเป็นเหมือนห้องขนาดเล็กเรียกว่าโลคุล ภายในโลคุลประกอบด้วยออวุลที่ทำหน้าที่สร้างไข่ ในแต่ละหน่วยของเกสรเพศเมียมีโลคุลที่ห่อหุ้มไข่ไว้ภายในเรียกว่าคาร์เพล ซึ่งใน 1 โลคุลอาจมี 1 คาร์เพล หรือหลายคาร์เพล ขึ้นอยู่กับชนิดของดอกไม้ เมื่อเกิดการปฏิสนธิ รังไข่จะเจริญไปเป็นผล ส่วนออวุลจะเจริญเติบโตไปเป็นเมล็ด




เพื่อน ๆ คงจะรู้จักดอกไม้กันมากขึ้นแล้วใช่ไหม? เรื่องราวน่ารู้ของดอกไม้ยังไม่หมดเพียงเท่านี้ GREAT FLOWER STUDIO จะคอยอัปเดตให้ทุกคนต่อไปในอนาคต ฝากติดตามกันด้วยนะ

สั่งซื้อเลย